اخبار کار | آتیه کار » راهکارهایی برای مبارزه با احساس تنهایی در زنان

اخبار کار | آتیه کار

اقتصاد ، فرهنگ ، کار ، اشتغال ، کارآفرینی و فرهنگ کار

مدیریت تنهایی

راهکارهایی برای مبارزه با احساس تنهایی در زنان

راهکارهایی برای مبارزه با احساس تنهایی در زنان

دکتر عالیه شکربیگی : توانمندی زنان در مقابله با احساس تنهایی نیازمند حمایت‌های همه‌جانبه از سوی دستگاه‌های دولتی و ایجاد گروه‌های خودیاری است. در صورت عدم مقابله با احساس تنهایی، این پدیده در درازمدت به مرگ فرد منجر می شود و نماد مرگ خاموش در میان زنان و مردان است.

طرحی قدیمی با موضوعی به روز و قابل تامل 

به گزارش خبرنگار مهرخانه، نشست بررسی «احساس تنهایی زن» با سخنرانی دکتر عالیه شکربیگی به همت گروه جامعه‌شناسی احساسات انجمن جامعه‌شناسی برگزار شد.

شکربیگی ضمن بیان این مطلب که وقتی بین وضعیت موجود و آرمانی تضاد به وجود می‌آید احساس تنهایی شکل می‌گیرد، اظهار داشت: انسان از برقراری رابطه با دیگران به دنبال رفع‌ نیازهای اساسی خود است، اما نتیجه ناکامی در این مسئله احساس تنهایی است. همچنین کسانی که کمبودهایی در شبکه روابط اجتماعی خودشان دارند احساس تنهایی را تجربه می‌کنند.

خصوصیات احساس تنهایی
وی با اشاره به این که چهار خصوصیت در بحث احساس تنهایی وجود دارد که محققان روی این خصوصیت‌ها اتفاق نظر دارند، اظهار داشت: اولین خصوصیت این است که احساس تنهایی با نقص‌های اجتماعی روبه‌رو است. کسانی‌که در برقراری روابط اجتماعی دچار نارسایی بوده یا خجالتی هستند، احساس تنهایی می‌کنند. ویژگی دوم این است که بخشی از احساس تنهایی، ذهنی و وابسته به احساسات و ادراکات فرد و انتظاراتی است که از طرف مقابل دارد. ممکن است یک زن از همسرش انتظاراتی داشته باشد، اما وقتی این انتظارات برآورده نشود، در او احساس تنهایی به وجود می‌آید.

شکربیگی افزود: مورد سوم این است که وقتی فردی در وضعیتی ناخوشایند قرار گیرد احساس تنهایی می‌کند. مثلاً سالمندان وقتی فرزندانشان بزرگ شده و از آنها جدا می‌شوند، در شرایطی قرار می‌گیرند که احساس تنهایی می‌کنند. نکته چهارم این است که احساس تنهایی با غم و اندوه و انفراد، متفاوت است. غم و اندوه، فقدان یک شرایط یا حضور یک نفر مثل فوت همسر را نشان می‌دهند، اما احساس تنهایی مؤلفه‌ای از نحوه پاسخ‌گویی به غیاب محبوب است؛ یعنی شما توقعاتی دارید، اما محبوبی که باید پاسخ‌گوی آن نیاز باشد حضور ندارد و به این ترتیب احساس تنهایی در فرد شکل می‌گیرد. پس علت تنهایی می‌تواند افسردگی یا غم باشد، اما لزوماً با آنها یکی نیست.

تفاوت احساس تنهایی با انفراد و انزوا
این جامعه‌شناس در ادامه گفت: از سوی دیگر احساس تنهایی با انزوا و انفراد فرق دارد. انفراد کناره‌گیری نسبی فرد از یک موقعیت است که امکان دارد برای استقلال او ضرورت داشته باشد و لزوماً چیز بدی نیست. تفردگرایی شمشیر دولبه‌ای است که یک لبه آن ممکن است برای استقلال باشد، اما لبه دیگر آن ممکن است خانه را به یک استراحت‌گاه تبدیل کند و هر کس در تفرد خود به سر برد. همچنین، گاهی افرادی مانند صوفیان و راهبان می‌توانند با خودشان ارتباط درونی برقرار کرده و به نیازهای خود پاسخ دهند. این افراد نه تنها احساس تنهایی ندارند، بلکه از آن استقبال هم می‌کنند.

وی در رابطه با مفهوم انزوا گفت: انزوا «با دیگران نبودن» تعریف می‌شود؛ یعنی این‌که فرد از نظر فیزیکی از دیگران جدا مانده و در گوشه‌گیری فرو می‌رود. در احساس تنهایی بعد ذهنی بسیار مشهود است، اما در انزوا بعد عینی اهمیت دارد. انفراد، هم عینی و هم ذهنی است و ممکن است فرد میان تعداد زیادی از انسان‌ها باشد، اما باز هم احساس تنهایی کند.

این استاد دانشگاه افزود: تحقیقی در یکی از خوابگاه‌های زنانه تهران انجام دادیم. در آنجا گونه‌های مختلفی، از زن آرایشگر گرفته تا زن استاد دانشگاه وجود داشتند و همه از احساس تنهایی صحبت می‌کردند، اما تحقیق علمی گسترده‌ای در این‌باره صورت نگرفته است تا ببینیم چند درصد زنان، احساس تنهایی دارند و این تنهایی به چه شکل است. فرد در برخی موارد گوشه‌گیری می‌کند، اما احساس تنهایی ندارد. این مسئله در مورد کسانی اتفاق می‌افتد که به درجه‌ای از فردیت رسیده‌اند که با خودشان گفتگوی درونی دارند. اگر روابطی با دیگران برقرار ‌کنیم، اما انتظاراتمان تأمین نشود، دچار احساس تنهایی می‌شویم، اما اگر کسی نباشد که با او رابطه‌ای برقرار شود، منزوی می‌شویم. در واقع، احساس تنهایی و انزوا خودخواسته نیست.

عواملی که بر احساس تنهایی موثر هستند
شکربیگی با بیان این‌که عوامل روانشناسی، اجتماعی و فرهنگی بر احساس تنهایی مؤثر هستند، خاطرنشان کرد: در مورد عوامل روانشناسی می‌توان از کسانی نام برد که در سنین ازدواج قرار دارند، اما ازدواج نکرده‌اند. اینها ممکن است دچار افسردگی و اضطراب شوند. عوامل دیگری مانند آموزش فرد، شغل او، شبکه اجتماعی که درون آن قرار می‌گیرد و رضایتی که از تعاملات فردی دارد نیز در قالب عوامل اجتماعی می‌گنجد. عوامل فرهنگی مثل افرادی که در یک جامعه هستند، اما تفاوت فرهنگی دارند و ممکن است به دلیل تفاوت فرهنگی طرد شوند.

احساس تنهایی نماد مرگ خاموش است
وی با اشاره به این‌که بررسی مطالعات صورت‌گرفته در سطح ملی و بین‌المللی حکایت از آن دارد که احساس تنهایی یک پدیده متکثر است، اظهار داشت: توانمندی زنان در مقابله با احساس تنهایی، نیازمند حمایت‌های همه‌جانبه از سوی دستگاه‌های دولتی و ایجاد گروه‌های خودیاری است. در صورت عدم مقابله با احساس تنهایی، این پدیده در درازمدت به مرگ فرد منجر می شود و نماد مرگ خاموش در میان زنان و مردان است. نتایج برخی تحقیقات داخلی گویای وجود فضای افسردگی در میان زنان و مردان است. مسایلی مانند خشونت خانگی، آمار بالای طلاق، خودکشی، احساس نابرابری و فقر، خانواده‌ها را به سوی تفرد و احساس تنهایی هدایت می‌کنند. ضمن این‌که مسایل زیستی، اجتماعی و فرهنگی میان خانواده‌ها نیز گویای تنش‌هایی است که پیامد آن می‌تواند طلاق عاطفی و احساس تنهایی باشد.

این جامعه‌شناس گفت: بنیان‌های اصلی مداخله‌گر بر احساس تنهایی زنان، می‌تواند انزاوی اجتماعی، طلاق، خشونت خانوادگی، روابط اجتماعی منفی، جوامع در حال تغییر و … باشد. حضور در فضای مجازی و انسان و خانواده رسانه‌ای نیز تنهایی انسان را در پی دارد؛ زیرا این مسئله مهار نشده است. بحث سلامت اجتماعی نیز اهمیت فراوانی دارد، اما ما از ابتدایی‌ترین متغیری که بر سلامت ما تأثیر می‌گذارد؛ یعنی هوای سالم، محروم هستیم. پیامدهای تنهایی می‌تواند بر سلامت فیزیکی و در نهایت مرگ انسان تأثیرگذار باشد. تحقیقات نشان می‌دهد که تنهایی باعث پیری زودرس، مرگ و خطر برای سلامتی قلبی و عروقی می‌شود. همین‌طور افزایش فشار خون در جمعیت میان‌سال را در پی دارد. افرادی که در سن بازنشستگی قرار دارند، به احساس تنهایی و به‌تدریج به مرگ می‌رسند. تحقیقی در خصوص کارمندان شرکت نفت در ایران انجام شده است که نشان می‌دهد بازنشسته‌های شرکت نفت که دچار احساس تنهایی شدند، ۵- ۴ سال پس از بازنشستگی فوت کردند.

وی افزود: تحقیق دیگری توسط سازمان ملی سلامت و تغذیه در کشورهای خارجی صورت گرفته است که نشان می‌دهد احساس تنهایی زنان در وضعیت اجتماعی، اقتصادی، تأهل و غیره اثرگذار است و نتایج بدی به‌بار می‌آورد. در مورد سلامت ذهنی و هشیاری هم تحقیقاتی صورت گرفته است که نشان می‌دهد تنهایی با اختلالات فردی مثل خودکشی، کاهش هوشیاری و شناخت در طول زمان، افزایش ریسک بیماری، آلزایمر و غیره ارتباط دارد. تنهایی باعث افزایش علایم افسردگی، استرس، ترس، ارزیابی منفی، خشم و کاهش اعتماد به نفس می‌شود؛ لذا وجود ارتباطات اجتماعی می‌تواند تکیه‌گاهی برای فرد باشد و تنهایی را دچار نارسایی کند.

تفاوت تنهایی مثبت و تنهایی منفی
شکربیگی بیان داشت: همه ما در برهه‌ای از زندگی خود احساس تنهایی را تجربه کرده‌ایم؛ چه این تنهایی داوطلبانه و چه تحمیلی از سوی دیگران باشد. وقتی تنهایی منفی باشد، با حسی از انزوا و گوشه‌گیری همراه است، اما وقتی تنهایی مثبت باشد، با حسی از اتصال و پیوند مواجه می‌شویم؛ یعنی گاهی انسان داوطلبانه سراغ تنهایی می‌رود، اما احساس مثبت در او به وجود می‌آید. در تنهایی مثبت احساسی از سرشاری و رضایت به وجود می‌آید، اما در تنهایی منفی با احساسی از تهی‌بودن و گم‌گشتگی روبه‌رو هستیم. در تنهایی منفی، فرد آگاهی دردناکی از ناتوانی خودش در برقراری ارتباط با دیگران دارد.

راهکارهایی برای مبارزه با احساس تنهایی در زنان
وی در خصوص راهکارهای مبارزه با احساس تنهایی اظهار داشت: در وهله اول زنان باید بتوانند در خانواده خود ارتباطات درستی برقرار کنند، بعد هم با دوستان خود تعاملات اجتماعی خوبی داشته باشند. ما باید در سطوح فردی خودمان را باور کنیم و نسبت به خودمان اعتماد به نفس داشته باشیم. از سوی دیگر، نباید فرصت‌های دوست‌یابی سالم را از دست بدهیم؛ چون دوست‌یابی می‌تواند سلامت تعامل را برای ما برقرار کند. برخی از زنان ما راه‌حل تنهایی را ممکن است در برقراری ارتباط جنسی با دیگران پیدا کنند که این مسئله بسیار غلط است. به باشگاه‌ها یا مراکزی که با علایق و ارزش‌های شما هم‌خوان است، بپیوندید. امروزه نهادهای مدنی می‌توانند در رفع بسیاری از نیازهای ما تأثیرگذار باشند. اگر جایی لازم است در تعاملات خود از دیگران کمک بگیرید؛ گاهی لازم است آدم با دیگران گفتگو کند و از آنها کمک بگیرد.

این جامعه‌شناس افزود: درگیرشدن در فعالیت‌های اجتماعی، فرهنگی و مدنی نیز از بروز احساس تنهایی جلوگیری می‌کند. همچنین از افکار منفی اجتناب کنید. دلیلی ندارد ما نسبت به دیگران افکار منفی در خودمان پرورش دهیم؛ چون اولین فردی که در این رابطه آسیب می‌بیند، خود ما هستیم. همچنین باید شاد باشیم؛ چون شادی سهم ما از این دنیاست. سعی کنیم تنهایی‌مان را با شادی پر کنیم.

شکربیگی در رابطه با راهکارهای روانی در سلامت اجتماعی گفت: طرح رفتار دوستانه، استفاده مناسب از تکنولوژی و شبکه‌های اجتماعی، اقدامات داوطلبانه در جاهایی که نیاز به کمک ما دارند، حمایت اجتماعی، و اتخاذ سیاست‌های اجتماعی مناسب، می‌تواند در کاهش احساس تنهایی مؤثر باشد. در خصوص ابعاد روانی، اجتماعی و خانوادگی نیز باید مسایلی مانند افسردگی، اضطراب، وسواس و حساسیت بین فردی از بین بروند و حس ارزشمندی، ارتقای سرمایه اجتماعی و مشارکت اجتماعی افزایش یابد.

وی در ادامه بیان داشت: آموزش رسانه‌ای و بالابردن سواد رسانه‌‌ای نیز در کاهش حساس تنهایی اهمیت زیادی دارد؛ امروزه ما در معرض رسانه‌های بسیاری قرار داریم که درگیر آنها می‌شویم و به تخریب روان و جسم انسان می‌انجامد. در این رابطه، افزایش دسترسی درست زنان به رسانه‌ها و اطلاعات اهمیت فراوانی دارد. همچنین افزایش خدمات مشاوره‌ای مختص زنان در محلات در جهت تقویت هویت محله‌ای و ارتقای توانمندی‌های ارتباطی حایز اهمیت است.

وی در خاتمه گفت: شواهد گویای این است که احساس تنهایی در میان زنان جامعه ما و حتی مردان نفوذ پیدا کرده است. ما باید به راهکارهای راهبردی در سطوح کلان برسیم که تبدیل به قوانین و سیاست‌گذاری شود و این قوانین بتواند توسط سازمان‌هایی که با مسئله زنان و خانواده درگیر هستند، اجرایی شود و شاهد جامعه و زنانی شاد با زندگی سالم باشیم.

منبع:

طرحی قدیمی با موضوعی به روز

از آرشیو سال ۹۳ مهرخانه

مطالب مرتبط:


یک دیدگاه بگذارید


عکس ها

فیلم ها