تاريخچه جهاني بورس / تاريخچه بورس در ايران | پایگاه خبری آتیه کار

تاريخچه جهاني بورس / تاريخچه بورس در ايران

تاريخچه جهاني بورس / تاريخچه بورس در ايران

واژه بورس از نام خانوادگي شخصي به نام ” واندر بورس ” اخذ شده كه در اوايل قرن چهاردهم در شهر بروژ بلزيك مي زيسته و صرافان شهر در مقابل خانه او گردهم مي آمدند و به داد و ستد كالا ، پول و اوراق بهادار مي پرداختند . اين نام بعهدها (‌۱۳۰۹ ) به كليه اماكني اطلاق شد كه محل داد و ستد پول و كالا و اسناد مالي و تجاري بوده است . 

اولين بورس معتبر دنيا ،‌در سال ۱۶۱۱ در شهر آمستردام تشكيل شد و كمپاني معروف هند شرقي سهام خود را در آن بورس عرضه كرد . در ادامه بورس اتريش در وين در سال ۱۷۷۱ افتتاح شد كه عمدتاً به معاملات اوراق قرضه دولتي جهت تأمين مال ي جنگ مي پرداخت و چند سال بعد در قاره آمريكا بورس نيويورك در اواخر قرن هجدهم ( ۱۷۹۲ ) تأسيس و هم اكنون با وجود رقباي ديگر ، از نظر حجم معاملات و اهميت در بازار سرمايه آمريكا ، در مقام اول قرار دارد و از نظر ارزش بازار بزرگترين بورس دنيا محسوب مي شود . ارزش شركت هاي ثبت شده در اين بازار بالغ بر ۱۴،۲۴۲ تريليون دلار ( تا دسامبر ۲۰۱۱ ) تخمين زده شده است .

آيا مي دانيد كه : در آمريكا  ، اولين محل شناخته شده به عنوان بورس اوراق بهادار ، در نيويورك و در محوطه هاي در زير سايه درخت نارون بزرگي در ” وال استريت ” بود كه بعدها به قهوه خانه هاي در همان نزديكي انتقال يافت . بورس وال استريت با جمع آوري مبالغي به عنوان وروديه از دلالان و گسترش عمليات ،‌تقويت شد و به مجتمع تجاري عظيمي مبدل گرديد كه بعدها به نام ” بورس سهام نيويورك ” ثبت گرديد .

سابقه بورس در ايران 

فكر اصلي ايجاد بورس اوراق بهادار در ايران ،‌به سال ۱۳۱۵ برمي گردد. در اين سال ، يك كارشناس هلندي و يك كارشناس بلژيكي به منظور بررسي و اقدام در مورد تهيه و تنظيم مقررات قانوني ناظر بر فعاليت بورس اوراق بهادار ، به ايران آمدند . اما مطالعات آن دو با آغاز جنگ جهاني دوم متوقف گرديد.

پس از كودتاي ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ ، مجدداً در سال ۱۳۳۳ مأموريت تشكيل بورس اوراق بهادار به اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ،‌ بانك مركزي و وزارت بازگراني وقت محول گرديد . اين گروه پس از دوازده سال تحقيق و بررسي در سال ۱۳۴۵ ( ۱۹۶۶ م ) ،‌قانون و مقررات تشكيل بورس اوراق بهادار تهران را تهيه و لايحه مربوطه را به مجلس شوراي ملي ارسال داشتند كه اين لايحه در ارديبهشت سال ۱۳۴۵ تصويب شد.

با ورود سهام بانك توسعه صنعتي و معدني ايران و نفت پارس ،‌در بهمن ماه ۱۳۴۶ فعاليت بورس اوراق بهادار تهران آغاز شد . متعاقب آن اوراق قرضه دولتي ،‌اسناد خزانه و اوراق قرضه عباس آباد به بورس راه يافتند.

بررسي دوران تاريخي بورس ايران 

طي يازده سال فعاليت بورس قبل از انقلاب اسلامي ،‌ تعداد شركت ها ، بانك ها و شركت هاي بيمه پذيرفته شده از ۶ بنگاه اقتصادي با ۲/۶ ميليارد ريال سرمايه به ۱۰۵ بنگاه با سرمايه اي بيش از ۲۳۰ ميليارد ريال در سال ۱۳۵۷ افزايش يافت .

در سال هاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي و با تحولات پيش آمده از جمله :

۱) تصويب لايحه قانون اداره امور بانك ها

۲ ) ملي شدن شركت هاي بيمه

۳ )‌تملك بسياري از بنگاههاي اقتصادي توسط دولت

۴ ) جنگ هشت ساله ،‌تعداد شركتهاي پذيرفته شده در بورس از ۱۰۵ شركت در سال ۱۳۵۷ به ۵۶ شركت تقليل مي يابد . دوره ركود بورس كه از سال مزبور آغاز گرديده بود تا سال ۱۳۶۷ ادامه يافت .

از سال ۱۳۶۸ و در چهارچوب برنامه پنج سال اول توسعه اقتصادي ،‌اجتماعي و فرهنگي ،‌تجديد فعاليت بورس به عنوان پيش زمينه اجراي خصوصي سازي ،‌جذب و گردآوري پس اندازها و هدايت آن در جهت سرمايه گذاري آغاز گرديد . طي سال هاي پس از تجديد حيات بورس تاكنون ، فعاليت بورس فراز و نشيب هاي متعددي از جمله ركود سال هاي ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۳ و ۱۳۷۵ تا ۱۳۷۸ و افت و خيز هاي مقطعي ناشي از بحران هاي سياسي مربوط به جنگ افغانستان و عراق را تجربه نموده است.

از ابتداي سال ۱۳۷۶ ،‌بورس اوراق بهادار تهران دور تازه اي از فعاليت را به خود ديده است . اقدام هاي انجام شده در راستاي بازسازي ساختار سازماني و مديريتي ،‌ بكارگيري نوآوري هاي فني و تخصصي ،‌اصلاح رويه هاي مقرراتي و نظارتي ،‌فراهم آوردن زمينه ارتقاي كارآيي و اصلاح كاركرد بازار و كوشش براي هماهنگ سازي سياست گذاري ها با نيازهاي واقعي بازار سرمايه ،‌در مركز توجهات و برنامه هاي اصلاح ساختاري سازمان بورس اوراق بهادار قرار داشته است . البته برخي از اين اصلاحات به دليل نبود ظرف قانوني مناسب ،‌متوقف مانده بود . گام بلند اصلاح قانون بورس اوراق بهادار پس از چهل سال يعني در آذر ماه سال ۱۳۸۴ با تصويب قانون جديد بازار اوراق بهادار توسط مجلس شوراي اسلامي ،‌برداشته شد . قانون جديد بازار اوراق بهادار نسبت به قانون قبلي داراي نقاط قوت زيادي ،‌ از جمله : تفكيك مقام عمليات از نظارت ، ساماندهي بازار اوليه ، ايجاد تنوع در ابزارهاي مالي و نظارت قانونمند بر اركان و نهادهاي فعال در بازار سرمايه مي باشد.

برگرفته از :‌كتاب آشنايي با بازار سرمايه و بورس اوراق بهادار تهران – نويسنده حسام معتضديان قمي – انتشارات نويد مهر

گردآوري : اكرم محمدزاده

مطالب مرتبط:

My title
تمامی حقوق مطالب وب سایت اختصاصی پایگاه خبری آتیه کار می باشد.

طراح سایت: سایت ستاپ Sitesetup